Lugverkeer dui ekonomiese aktiwiteit aan

Advertisements

Oneindigheid

Op skool het ek, soos baie mense, oneindigheid verstaan as ‘n soort teoretiese getal – soos kinders graag mekaar probeer oortref – as een sê “oneindig”, dan sê die ander “oneindig + 1” ensovoorts.  Maar oneindigheid is ‘n konsep wat meer behels  as een getal, want daar is meer as een soort oneindigheid.  Byvoorbeeld die heelgetalle is  telbaar oneindig (dit wil sê as jy aanhou tel kan jy by enigeen van hulle uitkom), terwyl reële getalle ontelbaar oneindig is.  Ontelbaar oneindig beteken dat tussen enige twee  reële getalle is daar nog ander reële getalle, so jy kan hulle nie tel op dieselfde manier as wat jy heelgetalle kan tel nie.

oneindigheid

Daar is selfs meer reële getalle tussen 0 en 1 as die oneindige aantal  reële getalle.  Hierdie verduideliking kom van Henry Reich se uitstekende YouTube kanaal minutephysics.

Die idees oor oneindigheid is begin deur die Duitse wiskundige Georg Cantor, en is in sy tyd as baie skokkend beleef, maar word vandag algemeen aanvaar.

 

Georg_Cantor

Padkaart om Sjinees te leer (1)

Ek het nou al heelwat voetwerk gedoen om te verstaan wat nodig is om Sjinees te leer.  My gevolgtrekking is dat dit nie so moeilik is as wat jy dalk dink nie, en beslis makliker is as wat dit slegs enkele jare gelede was, danksy uitstekende hulpbronne wat beskikbaar is op die Web.  So hier is wat ek dink nodig is – verskeie benaderings wat jy terselfdertyd kan volg:

1. Formele lesse .  Deur formele lesse te neem, maak jy ‘n geldelike verbintenis.  As jy nie ‘n sterk verbintenis maak om Sjinees te leer nie, sal jy heel waarskynlik dit nie volhou nie – dis wat met die meeste mense gebeur wat op die ingewing van die oomblik besluit om ‘n ander taal aan te leer.   As jy klasse loop het jy ook Sjinees as deel van jou week se roetine, en begin jy met daardie menslike kontak met Sjinees, wat so nodig is.

2. ‘n Les een keer per week is nie genoeg nie – jy moet elke dag leer en oefen.  Gelukkig is daar baie bronne op die Internet, asook apps  en ander hulpbronne wat jy kan gebruik.

Leer die 3000 mees algemene Sjinese woorde.  Hierdie lys deur Patrick Hassel Zein, is gebasseer op navorsing deur Jun Da.  Hulle skat dat as jy slegs die 100 mees algemene  woorde leer, jy reeds 42% van die taal kan verstaan.  Met die 200 mees algemene woorde, styg jou begrip na 55%, en so aan – op na net meer as 99% as jy die 3000 mees algemene woorde ken.  Daarom maak dit absolute sin om die woorde in volgorde van gebruiksfrekwensie te leer. Skryf die Sjinese karakter, asook sy betekenis neer op papier vanaf Patrick se webbladsy.  Jy moet die karakters self skryf om hulle te kan onthou.  Skryf die karakter (woord) en sy betekenis in Afrikaans of Engels neer, en gebruik ‘n app soos Google Translate om te luister hoe hy klink.  

  • As jy meesal so 5 per dag leer, kan jy miskien die 3000 binne 2 jaar baasraak (maar jy sal telkens die woorde wat jy reeds geleer het, moet hersien).  Doen hierdie 5 woorde per dag onafhanklik van die ander maniere hoe jy Sjinees leer.
  • Die verduidelikings van die woorde is miskien meer as wat ‘n beginner nodig het.  Byvoorbeeld 了 beteken bloot ‘die’ (the).  Google Translate is baie goed daarmee om ‘n woord se eenvoudigste of mees algemene betekenis te vind.

3. Leer Pinjin, dis baie maklik, en jy kan dit binne ‘n uur of twee baasraak.  Moenie die alternatiewe leer nie – as jy wel besluit om eerder Zhuyin (Bopomofo) of Wade–Giles te leer, moet jy baie mooi verstaan hoekom jy dit kies.  Mens kan byvoorbeeld besluit om  Zhuyin te leer as jy Taiwan toe wil gaan, maar selfs dan is dit die moeite werd om Pinjin te leer omdat dit so maklik is, omdat dit die standaard is, en omdat dit die beste invoermetode vir rekenaars is.

4. Chinese with Mike.  Sy lesse 2 – 7 is genoeg om Pinyin baas te raak.  Maar Mike het baie meer om te bied…

Mens sou nie verwag dat ‘n Amerikaner die beste persoon is om jou Sjinees te leer nie, maar miskien moet jy juis dit verwag, want iemand wat as volwassene die taal aangeleer het, verstaan dalk makliker wat dit is wat jy moet verstaan, en waarmee jy geneig is om te sukkel.  Iemand wat weet hoe om ‘n tweede taal aan te leer, verstaan iets van taalleer wat ‘n eerste taal spreker nie noodwendig verstaan nie. Mike se video lesse is hoog aangeskrewe op die web.  Daar is tans so 40 lesse, elkeen is so 15 minute lank.  Die eerste 10 HD Vimeo  is op chinesewithmike.com (eintlik net 9, want daar is ‘n fout op die bladsy – les 8 is nie daar nie, as jy op sy skakel kliek, herhaal les 3)

Les 8, en al die ander lesse, kan op Mike se YouTube kanaal gevind word (hier is al die videos in volgorde), insluitende die  eerste 10 lesse.  Aangesien die HD Vimeo videos baie bandwydte gebruik, is dit miskien die beste om al die lesse op die YouTube kanaal te kry.   Mens kan die lesse aflaai na jou rekenaar toe met behulp van ‘n Firefox add-on soos die Flash Video Downloader

Mike2

Rockstar in ‘n garage?

Mike het ‘n persona van hierdie ou in ‘n garage – moenie jou vervies as hy optree soos iemand wat te veel van homself dink of so iets nie.  Die feit is hy gebruik sy persona, en ander tricks en spesiale effekte, om dinge interessant te hou en om jou belangstelling te hou.  Hy slaag baie goed daarin om vermaaklik te wees, terwyl hy ook die beste (myns insiens) roete volg om jou doeltreffend Sjinees te leer.

Kyk byvoorbeeld hoe verduidelik hy voornaamwoorde, en hoe maklik dit in Sjinees is:

 

5. Apps.  Daar is baie apps om Sjinees (Mandaryn) te leer in die Google Play Store (en natuurlik in die Apple App store en ander app winkels).   Ek het al ‘n hele klomp probeer, en wil nog daaroor skryf.  Maar die punt van apps is dat jy enige tyd, wanneer jy iewers moet wag of wat ookal, daardie tyd kan gebruik deur met ‘n app Sjinees op jou foon te leer.  Dis ‘n ongelooflike voordeel wat ons nou het, bo hoe dit in die verlede was.

sjinese-apps

6. Ontdek nuwe maniere om Sjinees te leer met die Chinese Teacher’s blog (sien bv hulle Best Video resources for teaching Chinese), Watch to learn Chinese, en Chinese Hacks (sien bv hulle Resources).  Vir kulturele en politieke agtergrondinligting, kyk na Martin Jacques, Beijing Cream (sien hulle stuk What “Chinese With Mike” Does Wrong, And What It Does Right ) en die Sinocism China Newsletter

Wat elke leerling moet weet van die Internet

Ek is bly om te sien daar is nou ‘n blog oor kuberboelies en die effekte van sosiale netwerke. As ‘n ouer of ‘n skool die kwessies  rondom die gebruik van die Internet wil behandel, dink ek minstens die volgende moet ook oor gepraat word.

  • Anonimiteit maak party mense gemener as wat hulle normaalweg sal waag om te wees.  Dana Snyman het so goed daaroor geskyf in Sako3006 vuur die skuilkoeels af .  Hierdie stuk van Dana behoort eintlik ‘n soort voorgeskrewe werk te word op skool.
  • Dis baie maklik om iets op die Internet kwyt te raak.  As dit iets is waaroor jy later gaan skaam kry, kry dit maklik ‘n lewe van sy eie, word gerepliseer en ge-herpubliseer op die Internet, en jy kan nie weer daardie klad op jou naam wegkry nie.
  • Verder oor die vorige punt.  Rassisme word nog in sekere kringe in SA met rus gelaat.  Die aantal plekke waar rassiste openlik hul ding kan doen is vinnig aan die krimp (in lyn met die res van die wereld.)  Rassisme gaan net so sosiaal onaanvaarbaar word soos aanranding.  As jy jou naam as jong mens aan rassisme koppel, kan dit vir die res van jou lewe ‘n struikelblok wees, byvoorbeeld wanneer jy ‘n werk probeer kry.  Sien ook wat Flip Buys van Solidariteit daaroor skryf.  Rassisme is dom en skadelik vir almal, jyself inkluis – moenie daarby betrokke raak nie.
  • Regerings spioeneer op hul eie burgers via die Internet.  Die  Amerikaanse en Britse regerings doen dit op die grootste skaal, maar seker enige regering sal as hy kan.   Daarom moet elke mens waak oor sy vryhede op die Web teen hierdie geneigdheid van regerings  om hul eie burgers se regte en privaatheid te skend.  
  • Jou baas kan, en sal moontlik ook, op jou spioeneer – jou eposse lees, en bewus wees van wat jy alles op die Internet doen.  Die beste ding om hieraan te doen, is om slegs jou werk se dinge op jou werk se rekenaars en mobiele toestelle te doen.  Wees professioneel en hou jou privaatlewe geheel en al apart.
  • Internet maatskappye gebruik alles wat jy op die Internet doen, om databasisse saam te stel oor waarin mense belangstel, wat hulle van hou, wat hulle vrees, waarna hulle soek ensovoorts.  Hierdie inligting word onder meer gebruik om advertensies te teiken, en idees vir nuwe produkte te verkry.   Soms word inligting oor individue deur sosiale netwerke aan regeringsinstansies soos die polisie en spioenasiedienste deurgegee.  Mense se persoonlike inligting is die nuwe goud wat gemyn kan word – veral deur die heel groot Internet maatskappye:  Google, Facebook, Amazon, Apple, Yahoo en Microsoft.  Vir maatskappye soos hierdie, is jy die produk, nie die klant nie.
  • Vir idees oor watter tegnologie om jou privaatheid miskien die beste kan beskerm teen die staat en maatskappye, besoek gerus Peng Zhong se Prismbreak.
  • Daar is baie bedrëers op die Internet.  Jy sal nooit $1000 000 wen net omdat omdat jy die 10 000ste besoeker aan ‘n webbladsy is nie.  Daar is ook nie so iets soos iemand wat net ‘n sekere bedrag van jou benodig, om dan ‘n baie groter bedrag (miljoene) te kan laat loskom, wat dan met jou gedeel sal word nie.  ‘n Wildvreemde wat met jou kontak maak, is amper altyd verdag, en as hy jou geld aanbied moet die alarms afgaan!
  • Tegnologie, en alles wat daar is op die Internet, moet net daar wees om mense te help – nie ‘n doel insigself word nie.  Mens moenie dat tegnologie jou verslaaf, of so ‘n groot belang in jou lewe word, dat dit tussen jou en jou werklike lewe, en jou menseverhoudings kom nie.
  • Moenie net groot oorsese Internetmaatskappye en idees ondersteun nie.  As jy kan, ondersteun ook plaaslike maatskappye, ter wille van plaaslike werkskepping.
  • Die Internet is onder meer ook ‘n plek waar jy ‘n bydrae kan lewer – byvoorbeeld deur vrywillig aan projekte deel te neem wat van nut is.   Jy kan Afrikaans ook ondersteun op die Web!  Hoekom net bou aan die Amerikaner en Brit se dominansie op die Web?
  • Die Internet is propvol bronne om dinge te leer wat regtig van belang is.
  • Laastens: Moenie in hoofletters tik nie – dit lyk of jy skree!

facebook

Die heel beste kinderboeke

Ek is eintlik teen die idee dat daar ‘n heel beste (en tweede beste en so aan) boek kan wees.   Hierdie dinge kan nie gemeet word in nommers nie.  Tog is daar ‘n paar kinderboeke wat vir my uitstaan…

Momo –  Michael Ende

Uit Duits vertaal deur Helene de Villiers – 1977

Die vreemde verhaal van die tyddiewe en van die kind wat vir die mense hulle gesteelde tyd weer teruggebring het : ‘n sprokies-roman

ISBN: 0 624 00961 0

momo

***

Nils Holgersson se wonderbaarlike reis – Selma Lagerlöf

ISBN: 978 1 86919 377 5

Lees hier, en hier meer oor die boek.

nils-holgersson

 

***

The Adventures of Huckleberry Finn – Mark Twain

Ek dink nie daar bestaan ‘n goeie Afrikaanse vertaling hiervan nie – net verkorte, afgewaterde vertalings.  Mens moet hierdie boek in sy oorspronklike, onveranderde Engels lees, nie enige van die baie ander weergawes nie.

Huck-en-Jim

huck-jim-flot

***

‘n Baie verliefde klein krokodilletjie – Daniela Kulot

Oorspronklike titel: Ein kleines Krokodil mit ziemlich viel Gefühl

Uit Duits vertaal deur Nicol Stassen

ISBN: 978 1 86919 513 7

Daniela het ook ‘n WordPress blog!

daniela

 

***

How to live forever – Colin Thompson

ISBN: 978 0 099 46181 4

Van al Colin se wonderlike boeke, is hierdie een seker die mooiste

how-to-live-forever

***

Me, all alone at the end of the world –  M.T Anderson, illustrasies Kevin Hawkes

ISBN: 978 1 4063 0482 4

me-all-alone-at-the-end-of-the-world

***

‘n Feëverhaal – Werner van Pletzen

ISBN: 9780620550673

Werner het ook ‘n WordPress blog!

Feëverhaal

***

The Runaway Train – Benedict Blathwayt 

runawaytrain

***

Wilfred  Gordon McDonald Partridge – Mem Fox, Illustrasies: Julie Vivas

wilfrid

Nils Holgersson se wonderbaarlike reis

Protea Boekhuis het in 2010 ‘n Afrikaanse vertaling van Selma Lagerlöf se boek Nils Holgersson se wonderbaarlike reis gedruk.  Mens sou die boek kon opsom as ‘n verhaal van fantasie, avontuur, geografie, bewaring,  dierelewe en verbeelding.

nils-holgersson

Die misterie van die vertaling deur RMR 

Protea se uitgawe is dieselfde mooi vertaling van die boek wat in 1950 uitgegee is, en wat vertaal is deur ‘n persoon wat hom/haar net as R.M.R identifiseer.  Hoekom sou iemand wat sulke goeie werk gedoen het, naamloos wou bly?  Lede van die  Taalgesprek Yahoo groep, het in 2000 gespekuleer dat dit Hymne Weiss kon gewees het.  In dieselfde debat is ook gesê dat “As ‘n mens mooi na die Afrikaans kyk, is dit baie duidelik dat dit nie werklik ‘n vertaling is nie, maar bloot ‘n soort verafrikaansde naskrywing van die Nederlandse vertaling”.  Dit kan so wees, of dit kan wees dat dit bloot goeie 1950’s Afrikaans was.  Ek het gedink die vertaling is baie mooi, en nie te moeilik vir ‘n kind om te verstaan nie.

Meer oor die boek

  • Die blogger by Woordfanatikus het verlede jaar ook oor hierdie pragtige boek geskryf, en ook baie daarvan gehou.  Lees gerus Wonderbaarlike Woorde uit Swede
  • Volgens die Wikipedia artikel, is Nils Holgersson se wonderbaarlike reis een van  Le Monde se 100 boeke van die eeu (soos gekies deur die Franse publiek)
  • Selma het die Nobelprys vir Letterkunde ontvang, hoofsaaklik op grond van Nils Holgersson se wonderbaarlike reis
  • Volgens die boek se agterblad, het Kenzaburō Ōe ( ‘n Japannese skrywer en Nobelpryswenner), die boek as volg beskryf:  Ek is ‘n vreemde Japannees wat sy kinder- en jeugjare onder die oorweldigende invloed van Nils Holgersson deurgebring het.  Nils se invloed was so groot op my dat daar ‘n tyd was toe ek Swede se pragtige plekke beter as my eie land s’n kon opnoem.

Goeie waardes

Soos baie fantasieverhale, sou ‘n mens kon sê dat die boek goeie waardes bevorder, en Nils se reis is een waartydens sy karakter omvorm word van iemand met baie slegte eienskappe na iemand wat bewonder kan word.  Die enigste dowwe kol in die boek is Lagerlöf se ietwat rassistiese beskrywing van die sigeuners (hulle het nie net allerlei slegte eienskappe nie, maar hul vroue is ook “lelik”).   Geen skrywer kan verby alle verkeerde aannames van sy tyd sien nie, en Lagerlöf se beskrywing van die sigeuners is nie verbasend vir iemand van haar tyd nie (die boek is in 2 dele in 1906 en 1907 in Sweeds gepubliseer).   Haar beskrywing van die inheemse Laplanders, die Sami mense wat ‘n groep van “First Peoples” is – dit wil sê oorspronklike inwoners of inboorlinge wie se land gekoloniseer is, is baie positief – bewonderend, selfs.   Daarom dink ek mens kan maar die gedeelte oor die sigeuners  verduidelik as ‘n skadelike siening van daardie tyd, waaraan selfs Lagerlöf nie ontkom het nie, al was sy eintlik ‘n progressiewe skryfster.

Die boek se goeie waardes is volop.  Byvoorbeeld die beroep wat regdeur die boek gemaak word om die wilde plekke te bewaar, en te los vir wilde diere en voels.  Die manier hoe Nils leer hoe om ‘n lojale, dapper en eerbare medereisiger te word, en die voorbeeld van leierskap van die leiergans, Akka van Kebnekasje.  Selfs die gedeelte oor die handwerkskool by Nääs het my seun vuur en vlam gehad om ook handwerk, en houtwerk te leer!

Kry die boek, voor jou kans verby gaan!

Die lekker van leer

Hierdie blog gaan nie net oor wiskunde en tegnologie wees nie, maar ook probeer om oor verbeelding, wetenskap, boeke, Sjinees en tale te skryf op ‘n manier wat veral van belang is vir onderwysers en skoliere.